Σάββατο, 7 Ιανουαρίου 2012

Ιμμάνουελ Βαλλερστάιν: Η παγκόσμια Αριστερά μετά το 2011

(Μετάφραση: Στρ. Μπουλαλάκης - Αναδημοσίευση από το rednotebook - http://www.rednotebook.gr/details.php?id=4432)



Από κάθε άποψη, το 2011 ήταν μια καλή χρονιά για την Αριστερά όλου του κόσμου -- ανεξάρτητα από το πόσο στενά ή πλατιά ορίζει κανείς την Αριστερά αυτή. Ο βασικός λόγος ήταν οι αρνητικές οικονομικές συνθήκες από τις οποίες υποφέρει το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη. Η ανεργία ήταν υψηλή, και αυξάνεται διαρκώς. Οι περισσότερες κυβερνήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με υψηλά επίπεδα χρέους και τη μείωση των εισοδημάτων. Απάντησαν προσπαθώντας να επιβάλουν μέτρα λιτότητας στους πολίτες τους, και, ταυτόχρονα, να προστατεύσουν τις τράπεζές τους.

Το αποτέλεσμα ήταν μια παγκόσμια εξέγερση αυτού που τα κινήματα Occupy Wall Street (OWS) ονόμασαν «το 99%». Μια εξέγερση ενάντια στην υπερσυγκέντρωση του πλούτου, τις διεφθαρμένες κυβερνήσεις και την αντιδημοκρατική κατά βάση φύση αυτών των κυβερνήσεων, ανεξάρτητα από το αν υπάρχει ή όχι πολυκομματισμός.

Σίγουρα, το OWS, η Αραβική Άνοιξη ή οι Αγανακτισμένοι δεν πέτυχαν όλα όσα ήλπιζαν. Ωστόσο --και αυτό είναι το σπουδαίο-- κατάφεραν να αλλάξουν τον τόνο στον λόγο που επικρατεί διεθνώς, μετατοπίζοντας τον από τα ιδεολογικά θέσφατα του νεοφιλελευθερισμού σε ζητήματα όπως η ανισότητα, η αδικία, και η αποαποικιοποίηση. Για πρώτη φορά εδώ, και πολλά χρόνια, οι απλοί άνθρωποι συζητούσαν για την ίδια τη φύση του συστήματος στο οποίο ζούσαν· δεν το θεωρούσαν πλέον δεδομένο.

Το ερώτημα τώρα, για την Αριστερά, είναι πώς μπορεί να προχωρήσει, μετατρέποντας αυτή την πρωταρχική επιτυχία σε πολιτική αλλαγή. Το πρόβλημα μπορεί να τεθεί με πολύ απλό τρόπο: Ακόμη και αν, με οικονομικά κριτήρια, υπάρχει ένα σαφές και διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ μιας πολύ μικρής ομάδας (του 1%) και μιας άλλης, εξαιρετικά μεγάλης (του 99%), η κατάσταση αυτή δεν αντιστοιχεί σε έναν ανάλογο οικονομικό διαχωρισμό: παγκοσμίως, οι πολιτικές δυνάμεις της Κεντροδεξιάς εξακολουθούν να κυβερνούν τον μισό περίπου πληθυσμό του πλανήτη ή, τουλάχιστον, εκείνους που είναι πολιτικά ενεργοί με οιονδήποτε τρόπο.

Ως εκ τούτου, για να αλλάξει τον κόσμο, η Αριστερά θα χρειαστεί έναν βαθμό πολιτικής ενότητας που δεν τον έχει κατακτήσει ακόμα. Υπάρχουν βαθιές διαφωνίες τόσο σχετικά με τους μακροπρόθεσμους στόχους όσο και για τις βραχυπρόθεσμες τακτικές. Δεν πάσχουμε από έλλειψη συζήτησης αυτών των ζητημάτων· αντιθέτως, η συζήτηση και η αντιπαράθεση είναι έντονες, και έχει επιτευχθεί πολύ μικρή πρόοδος όσον αφορά την υπέρβαση των αντιθέσεων και των διαχωρισμών.

Οι αντιθέσεις και οι διαχωρισμοί δεν είναι καινούργιοι, αυτό όμως δεν κάνει ευκολότερη την υπέρβασή τους. Μπορούμε να σημειώσουμε δύο μεγάλες τέτοιες αντιθέσεις. Η πρώτη σχετίζεται με τις εκλογές. Υπάρχουν δύο, ή μάλλον τρεις θέσεις σχετικά με τις εκλογές. Έχουμε, εν πρώτοις, αυτούς που είναι εξαιρετικά καχύποπτοι, υποστηρίζοντας ότι η συμμετοχή στις εκλογές δεν είναι απλώς πολιτικά αναποτελεσματική, αλλά επιπλέον νομιμοποιεί το υφιστάμενο παγκόσμιο σύστημα.

Κάποιοι άλλοι πιστεύουν ότι η συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία έχει κομβική σημασία. Αλλά και αυτή η ομάδα χωρίζεται στα δυο. Από τη μια, υπάρχουν εκείνοι που θέλουν να είναι πραγματιστές. Θέλουν να δουλέψουν από τα μέσα: στους κόλπους του μεγαλύτερου κόμματος της Κεντροαριστεράς, όταν υπάρχει πολυκομματικό σύστημα, ή στο εσωτερικό του de facto μοναδικού κόμματος, όταν δεν επιτρέπεται η κοινοβουλευτική εναλλαγή. Και, από την άλλη υπάρχουν εκείνοι που επικρίνουν αυτή την πολιτική του «μικρότερου κακού». Επιμένουν ότι τα μεγάλα κόμματα δεν έχουν ουσιαστικές διαφορές μεταξύ τους, και υποστηρίζουν την εκλογική ενίσχυση κάποιου «πραγματικά» αριστερού κόμματος.

Η συζήτηση αυτή είναι μας είναι γνώριμη σε όλους, κι έχουμε ακούσει επανειλημμένα τα παραπάνω επιχειρήματα. Ωστόσο είναι βέβαιο, κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον, ότι αν δεν υπάρξει κάποια σύγκλιση των τριών παραπάνω απόψεων, όσον αφορά την εκλογική τακτική, τότε η Αριστερά σε όλο τον κόσμο δεν έχει πολλές ελπίδες να επικρατήσει, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.

Πιστεύω ότι υπάρχει ένας τρόπος σύγκλισης· κι αυτός είναι να κάνουμε τη διάκριση ανάμεσα στις βραχυπρόθεσμες τακτικές και τη μακροπρόθεσμη στρατηγική. Συμφωνώ πλήρως με όσους υποστηρίζουν ότι η κατάκτηση της κρατικής εξουσίας δεν συνδέεται με τη δυνατότητα ενός μακροπρόθεσμου μετασχηματισμού του παγκόσμιου συστήματος -- ενδεχομένως μάλιστα να την υπονομεύει. Ως στρατηγική μετασχηματισμού έχει δοκιμαστεί πολλές φορές και έχει αποτύχει.

Αυτό όμως δεν συνεπάγεται ότι, στο επίπεδο της βραχείας διάρκειας, η συμμετοχή στις εκλογές αποτελεί χαμένο χρόνο. Ένα πολύ μεγάλο μέρος του 99% υποφέρει έντονα καθημερινά, στη βραχεία διάρκεια. Και ακριβώς τα δεινά που υφίστανται καθημερινά είναι η κύρια μέριμνα των ανθρώπων αυτών. Προσπαθούν να επιβιώσουν, να βοηθήσουν τις οικογένειες και τους φίλους τους να επιβιώσουν. Αν σκεφτούμε τις κυβερνήσεις, όχι ως δυνητικούς παράγοντες του κοινωνικού μετασχηματισμού, αλλά ως δομές που μπορούν να επιδράσουν στα δεινά που υφίστανται καθημερινά οι άνθρωποι, με τις άμεσες πολιτικές αποφάσεις που θα λάβουν, τότε η Αριστερά σε όλο τον κόσμο είναι υποχρεωμένη να κάνει ό,τι μπορεί για να ληφθούν αυτές οι αποφάσεις που θα ελαχιστοποιήσουν την ανθρώπινη δυστυχία.

Αν δρούμε για να ελαχιστοποιήσουμε την ανθρώπινη δυστυχία, τότε πρέπει να συμμετάσχουμε στις εκλογές. Και τι θέση παίρνουμε στη διαμάχη ανάμεσα στους υπέρμαχους της λογικής του μικρότερου κακού και εκείνους που επιμένουν ότι πρέπει να υποστηρίξουμε τα πραγματικά αριστερά κόμματα; Αυτό είναι θέμα τακτικής, που πρέπει να αποφασιστεί χωριστά σε κάθε χώρα· η γκάμα των επιλογών είναι πολύ μεγάλη, καθώς εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: το μέγεθος της χώρας, τη δομή του πολιτικού συστήματος, τη δημογραφία, τη γεωπολιτική θέση, την πολιτική ιστορία. Δεν υπάρχει μία απάντηση, και δεν θα μπορούσε να υπάρχει. Η απάντηση του 2012 δεν θα ισχύει απαραιτήτως και το 2014 ή το 2016. Δεν πρόκειται, κατά τη γνώμη μου, για ζήτημα αρχής, αλλά για ζήτημα τακτικής που επανεκτιμάται, ανάλογα με τις συνθήκες, σε κάθε χώρα.

Η δεύτερη βασική διαμάχη, στην οποία αναλίσκεται η Αριστερά σε όλο τον κόσμο, είναι η διαμάχη ανάμεσα σε αυτό που ονομάζω «λατρεία της ανάπτυξης» (developmentalism) και σε εκείνο που θα μπορούσε να αποκληθεί προτεραιότητα της πολιτισμικής αλλαγής. Παρακολουθούμε αυτή την αντιπαράθεση σε πολλά μέρη του κόσμου. Τη βλέπουμε στη Λατινική Αμερική, στις συνεχιζόμενες και έντονες διαμάχες ανάμεσα στις αριστερές κυβερνήσεις και τα κινήματα των αυτοχθόνων -- για παράδειγμα, στη Βολιβία, στο Εκουαδόρ, στη Βενεζουέλα. Τη βλέπουμε στη Βόρεια Αμερική και στην Ευρώπη, στις διαμάχες μεταξύ των οικολόγων/Πρασίνων και στα συνδικάτα, που δίνουν προτεραιότητα στη διατήρηση και την επέκταση της απασχόλησης.

Η «λατρεία της ανάπτυξης», είτε προωθείται από αριστερές κυβερνήσεις είτε από συνδικάτα, πρεσβεύει ότι χωρίς οικονομική ανάπτυξη δεν υπάρχει τρόπος να επανορθωθούν οι οικονομικές ανισορροπίες του σημερινού κόσμου, είτε μιλάμε για την υπερσυγκέντρωση πλούτου στο εσωτερικό των χωρών είτε σε διακρατικό επίπεδο. Οι θιασώτες αυτής της αντίληψης κατηγορούν τους αντιπάλους τους ότι υποστηρίζουν, σίγουρα εξ αντικειμένου και ενδεχομένως και εξ υποκειμένου, τα συμφέροντα των δεξιών δυνάμεων.

Οι υποστηρικτές του «αντιαναπτυξιακού» ρεύματος λένε ότι η επικέντρωση στην προτεραιότητα της οικονομικής ανάπτυξης είναι λανθασμένη για δύο λόγους: αποτελεί μια πολιτική που διαιωνίζει απλώς τα χειρότερα χαρακτηριστικά του καπιταλιστικού συστήματος, ενώ, ταυτόχρονα, προκαλεί ανεπανόρθωτη καταστροφή -- οικολογική και κοινωνική.

Η διαμάχη αυτή είναι ακόμα πιο παθιασμένη, αν μπορούμε να το πούμε αυτό, από τη διαμάχη για τη συμμετοχή στις εκλογές. Ο μόνος τρόπος να επιλυθεί είναι με συμβιβασμούς, που θα γίνουν συγκεκριμένα για κάθε περίπτωση. Για να καταστεί κάτι τέτοιο δυνατό, κάθε ομάδα πρέπει να δεχτεί, καλή τη πίστει, τα αριστερά διαπιστευτήρια της άλλης. Και αυτό δεν είναι εύκολο.

Μπορούν να ξεπεραστούν αυτές οι αντιθέσεις και οι διαχωρισμοί στην Αριστερά τα επόμενα πέντε με δέκα χρόνια; Δεν είμαι σίγουρος. Αλλά, αν δεν ξεπεραστούν, πιστεύω ότι η Αριστερά σε όλο τον κόσμο δεν θα μπορέσει να κερδίσει στη μάχη που θα διεξαχθεί τα επόμενα είκοσι-σαράντα χρόνια για το σύστημα που θα διαδεχθεί τον καπιταλισμό, όταν αυτός καταρρεύσει οριστικά.

6 σχόλια:

  1. Εχεις ωραίο blog,με υλικό απο υψηλής ποιότητας στήλες ...Εχεις μαλλον δίκιο για την αναφορά μου στον Ευκλείδη, στο σχόλιο μου ( LLS minor)Δεν ξερω καλά τις θεσεις του ... Μείνε στην ουσια του comment μου: είμαι επιστ/κος συνεργατης σε Ιντ/το που διευθυνει ο Ανδριανοπουλους,με εχει σε τεραστια εκτιμηση σε πληροφορω, αλλα διαφωνω δημοσια μαζι του και ριζικα με την εμμονη του στην νεοφιλελευθερη πιστη του. Στην μηχανικη των αγορων και την πολιτικη οικονομια των εικονικων και εμπορικων συναλλαγων, δεν χωρανε δογματα,ιδεολογιες, αλλα κερδη και ζημιες, εκμεταλλευση, υπεραξια, υφαρπαγη κοινωνικου και ιδιωτικου πλουτου...Τα της αριστερας του Vallerstain, τα διαβασα καθ οτι ενημερωνομαι απο Rednotebook,Αυγη,Εποχη, πιο πολύ απ οτι απο Financial Times, Bloomberg,Economist( ειμαι fund manager καποιων εκατομμυριων δολλαριων σε ισοτιμιες και πετρελαιο...Αλλα είμαι, ημουν και θα ειμαι οπαδος της μοναδικης θεωριας που εξηγει την τωρινη κριση: της μαρξικης θεωριας υπερσυσσωρευσης κεφαλαιου...Αν θες να με διαβασεις,τοτε συγκεντρωτικα θα με βρεις εδώ http://www.elzoni.gr/search/index.asp?q=καραβολιας...Δεξιό site,αλλα τι να κάνω...Πάντως,περα απο Αριστερα, Θεωριες, Πολιτικη, η μεγάλη εικόνα της παγκόσμιας οικονομικής πραγματικότητας έχει ένα ξεκάθαρο ονοματεπώνυμο : Κρίση υπερσυσσώρευσης και υπερπίστωσης κεφαλαίου, με βασική πηγή την μειωμένη ζωτικότητα των ανεπτυγμένων οικονομιών, δηλαδή τον περιορισμό του περιθωρίου κέρδους - παρά τη μείωση των μισθών και της κοινωνικής δαπάνης.
    Αλίμονο εάν δεν κατανοούν κάποιοι, πέρα και πάνω από δόγματα ή ιδεολογίες, ότι τα προβλήματα φαίνονται ξεκάθαρα από πού πηγάζουν, στην παγκόσμια σκηνή, όταν δούμε τα νούμερα, τη σύνθεση και τον όγκο των κεφαλαίων που κυκλοφορούν πάνω από τις κοινωνίες και τις οικονομίες (και δυστυχώς όχι εντός τους): Το παγκόσμιο ΑΕΠ είναι περίπου 60 τρις, την ίδια στιγμή που η χρηματοπιστωτική σφαίρα πλησιάζει τα 820 τρις, εκ των οποίων μόνο τα 60 τρις βρίσκονται στις θεσμικές και ρυθμισμένες αγορές χρήματος• τα άλλα είναι τοποθετημένα σε παράγωγα και σε σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα.
    Το παγκόσμιο σπιράλ απαξίωσης εργασίας και περιουσίας, αυτή η νέα ασύμμετρη απειλή της παγκόσμιας οικονομίας, σχετίζεται άμεσα με το τωρινό σκηνικό στον πολύ-πολικό κόσμο..
    Thanks

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Όσον αφορά την ισχύ των δογμάτων, επιτρέψτε μου να θυμηθώ τον Σπινόζα που έλεγε ότι κάθε υπαρκτό πεπερασμένο ον -και μια ιδέα είναι τέτοιο- τείνει να εμμένει στο είναι του, επιθυμεί την αυτοσυντήρηση του, τη διατήρηση και αύξηση της ισχύος του, και μόνο η συνάντηση με μια δύναμη εξωτερική, αντίθετη και ισχυρότερη είναι ικανή να ανακόψει την πορεία του αυτή. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται να εγκαταλειφθεί κανένα κυρίαρχο μοντέλο (νεοφιλελεύθερης διακυβέρνησης, εν προκειμένω) αν δε φτάσουμε κυριολεκτικά στο χείλος του γκρεμού, κι αν έχουμε ήδη φτάσει σε αυτά τα όρια, οι υποστηρικτές του θα πουν ότι δεν έχουμε, ότι φταίει το κράτος που ανάγκαζε τις τράπεζες να δανείζουν, οι περιορισμοί και παρεμβατισμοί, και ασφαλώς η απληστία που είναι ατομική ιδιότητα κλπ. Θέλω να πω, οι άνθρωποι είναι κατά βάση όντα της συνήθειας. Όπως οι κομμουνιστές δεν κατόρθωσαν να αποτρέψουν την κατάρρευση του συστήματος, μολονότι εκ των υστέρων αυτή φάνταζε ως ορατή από δεκαετίες, τώρα οι νεοφιλελεύθεροι δυσκολεύονται να κάνουν τη μηχανή να δουλέψει ξανά, και δε θα αλλάξουν παραδοχές (σχετικά με την ανάγκη αναδιανομής, διάχυσης του πλούτου προς τα κάτω κλπ) παρά μόνον αν φτάσουμε μπροστά σε ένα ακόμη χειρότερο γι' αυτούς (και για το σύστημα) ενδεχόμενο, δηλαδή σε ένα όπου θα ανοίγουν περισσότερο άμεσα και βίαια τα ζητήματα που ως τώρα αποφεύγεται να θιχτούν (εις βάρος, ενδεχομένως, της ατομικής ελευθερίας).

      Ας περάσω τώρα σε ένα άλλο ερώτημα που θέλω να σας* απευθύνω (και σε κάθε οικονομολόγο), σε κάποιο βαθμό συναφές. Είμαι της άποψης -και νομίζω ότι συμφωνείτε- ότι τα οικονομικά φαινόμενα διαμεσολαβούνται από το πολιτικό, το ιδεολογικό, το πολιτιστικό κλπ, επομένως εξαρτώνται από/συναρτώνται με τους πολιτικούς συσχετισμούς και την έκβαση της κοινωνικής διαπάλης. Εντούτοις, δίνεται συχνά η εντύπωση από ορθόδοξους οικονομολόγους ότι όσα συμβαίνουν ανήκουν στην τάξη των φυσικών συμβάντων, τα οποία είναι αδύνατο να αποτραπούν, να αντιστραφούν ή να αντιμετωπιστούν ριζικά. Ως εκ τούτου, εκείνο που συνήθως ονομάζεται νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση λαμβάνει διαστάσεις ιστορικής νομοτέλειας: η αντικειμενική δυναμική των πολυεθνικών που υπερβαίνουν τους γραφειοκρατικούς-εθνικούς περιορισμούς, η ανάδυση και αυτονόμηση του χρηματοπιστωτικού τομέα (και η συνακόλουθη) η μεγέθυνση του εις βάρος της "πραγματικής" οικονομίας), η απελευθέρωση των αγορών, η τεχνολογική επανάσταση της πληροφορικής που καθιστά ακόμα λιγότερο αναγκαία την ανθρώπινη εργασία, η μετα-φορντική οργάνωση της παραγωγής, η αυτοματοποίηση της παραγωγής, η άυλη εργασία, η αποβιομηχάνιση, η έλευση της μετα-βιομηχανικής κοινωνίας κλπ... Όλα αυτά παρουσιάζονται ως οιονεί-αιτίες, οιονεί-συμπτώματα, και οιονεί-αποτελέσματα αυτής της κίνησης (που φέρει το όνομα "ν. π."). Και η ερώτηση των πενήντα εκατομμυρίων για κάθε δημοκρατικό αντικαπιταλιστή σήμερα είναι πως μπορεί να κοινωνικοποιηθεί-ανατραπεί όλος αυτός ο διεθνοποιημένος καζινο-καπιταλισμός, τη στιγμή που κατέστησε ξεπερασμένη την εσωτερική αγορά του έθνους-κράτους και μαζί την ικανότητα του τελευταίου (κεϋνσιανού ή κομμουνιστικού) να παρεμβαίνει αναδιανεμητικά, να σχεδιάζει κλπ; Εν ολίγοις, είναι δυνατός ένας διεθνής (πχ ευρωπαϊκός) κεϋνσιανισμός, ή κάτι τέτοιο τελοσπάντων (ας αφήσουμε προς το παρόν τις σοσιαλιστικές ονειρώξεις στην άκρη), σε έναν πολυπολικό κόσμο όπου διαφεντεύουν οι αυτονομημένες αγορές; Είναι δυνατή μια νέα, λιγότερο εκμεταλλευτική πρόταση απόσπασης υπεραξίας, καπιταλιστικής συσσώρευσης κλπ σε διεθνές επίπεδο;

      * ο πληθυντικός ευγενείας εξηγείται νομίζω από τα επιτεύγματα σας, στο βαθμό που τα κατανόησα.

      Διαγραφή
  2. Στον ενικό, παρακαλώ, νιώθω αγενής.Τα ερωτήματα σου είναι επίκαιρα και εύστοχα.Όλα όσα ρωτάς, έχουν πυρηνικό ζητούμενο : το πρεπει οι μεγιστάνες( τραπεζίτες, βιομήχανοι,εφοπλιστες )ακομα και αν είναι παρανοϊκά πλούσιοι, να φορολογηθούν παραπάνω, και αν αυτή η φορολογια σημαινει αναδιανομη πλουτου στις κοινωνιες .H άνιση διανομή των καρπών της ανάπτυξης πρέπει να διαχωριστεί από το θέμα του πώς θα εξασφαλιστεί η ανάπτυξη. Γιατί όταν ερχόμαστε στο δεύτερο ζήτημα, οι μεγιστάνες γίνονται το αναγκαίο κακό για τις κοινωνίες. Η ερώτηση που συμπυκνώνει τις ευστοχες απορίες σου , είναι πιστεύω κάπως πιο απλή : άραγε θα ξαναστρέψουν το όσο χρήμα κερδίζουν απο υπερεκμεταλλευση, υπεραξία και χαμηλό κόστος( κυρίως αυτό που βγαίνει απο οθόνες, το παρασιτικό) στις κοινωνίες και στην αληθινή παραγωγή , οι έχοντες ρευστότητα; Η απάντηση δεν είναι εύκολη και δεν είναι μετρησιμη. Για να το κανουν πρεπει να πιεστουν θεσμικά και νομικά,απο την πολιτικη ταξη την οποια εν τω μεταξυ σχεδον αγνοουν,αφου ελεγχουν χρηματοδοτώντας την, ωστε να μην αφηνουν αδρανες το κεφαλαιο τους , ουτε απλα εικονικά λειτουργικό στις χρηματαγορές και να κερδιζουν αποδόσεις με ή χωρίς ρίσκο. Πχ, ο φορος Tobin στις χρημ/κες συναλλαγες, μπορεί να είναι χτυπημα στο παρασιτικό κεφάλαιο, αλλα ποιός μας λέει οτι αυτό θα οδηγησει μερος του στην αληθινη παραγωγή; Οχι το ανυπαρκτο αόρατο χέρι του θείου Ανταμ ,παντως...
    Το πρόβλημα στον καπιταλισμό είναι οτι γεννησε μη βιωσιμες αλλα παρα πολλες ,θεσεις απασχολησης σε κρατη αναπτυγμενα,μεσω της μή βιομηχανικής κερδοφορίας του κεφαλαιου, αλλα της βιομηχανίας διακινησης ηλεκτρονικού κεφαλαιου. Χρηματιστες, δικηγοροι,αναλυτες ,κατα εκατομμυρια ''αντικατεστησαν'' τα τελευταια 25 με 30 χρόνια μεγαλο μερος απο τους χαμαληδες, τους εργατες, τους δ/ντες εργοστασίων. Τα dealing rooms αντικατεστησαν τα εργοστασια... Ετσι, καταναλωνονται περισσοτερες υπηρεσιες παρα αγαθά, και ο φετιχισμός του εμπορευματος ,κατα Μαρξ, αντικατασταθηκε απο τον φετιχισμό της υπηρεσίας. Δηλαδή, η καλυμμενη ανισοτητα καιοι αναπαραστασεις εκμεταλλευσης πισω απο μια υπηρεσία στο κινητο μας ή στην τηλεόραση,έχει μεταβαλλει την σημειολογια της θεωρίας υπεραξίας και την συμβολική διασταση της υπερεκμεταλλευσης. Η καταναλωση εξομοιωνει οχι μονο κοινωνικες θεσεις, αλλα και τς κοινωνικες ανισοτητες πίσω απο αυτην. Η μαρξικη θεωρια της υπερσυσσωρευσης κεφαλαιου , αν συνδυαστει με μια νεα θεωρια υπερπιστωσης κεφαλαιου και υπερεπιθυμιας καταναλωσης, παρεχει -πιστευω- το ιδανικό πλαισιο αναλυσης της τρεχουσας υφεσης...
    Thanks

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Γεια σας. Πολύ ενδιαφέρον μπλογκ και πολλές δημοσιεύσεις σας συνάδουν και με τα δικά μου ενδιαφέροντα. Θα τα λέμε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Όσο για τον προβληματισμό που αναπτύσσεται ίσως το να είσαι ιδιοκτησία του κράτους ή του ιδιώτη είναι το ίδιο αδιέξοδο, και μία πρόταση θα ήταν η υλοποίηση μιας οικονομικής δημοκρατίας, εκτός βέβαια από πολλά άλλα:

    http://rakis1.wordpress.com/2011/12/03/%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B1/

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Παρουσιάστηκε σφάλμα σε αυτό το gadget